Bài 13: Số nguyên tố. Hợp số. Bảng số nguyên tố
Phân biệt số nguyên tố với hợp số bằng cách đếm các ước dương, rồi dùng bảng để nhận diện số nguyên tố nhỏ.
🎯 Mục tiêu bài học
Sau bài học, em có thể:
- Nêu đúng định nghĩa số nguyên tố và hợp số dựa trên số lượng ước dương.
- Giải thích vì sao 1 không phải là số nguyên tố cũng không phải hợp số.
- Nhận diện các số nguyên tố không vượt quá 30 bằng cách loại các hợp số.
Ôn nhanh: Các ước dương của 7 là 1 và 7. Em dự đoán 7 thuộc loại số nào?
Tự kiểm tra câu trả lời
7 có đúng hai ước dương là 1 và 7, nên 7 là số nguyên tố.
1. Số nguyên tố và hợp số
Số tự nhiên lớn hơn 1 có đúng hai ước dương là số nguyên tố. Số tự nhiên lớn hơn 1 có nhiều hơn hai ước dương là hợp số.
Ví dụ 1: Phân loại 2, 9 và 1
- 2 có hai ước dương 1 và 2, nên là số nguyên tố.
- 9 có các ước dương 1, 3, 9, nên là hợp số.
- 1 chỉ có một ước dương là 1; vì không lớn hơn 1 nên 1 không thuộc loại số nguyên tố hay hợp số.
Điểm cần nhớ: 2 là số nguyên tố chẵn duy nhất; mọi số chẵn lớn hơn 2 đều có ước 2 và chính nó nên là hợp số.
2. Dùng bảng để nhận biết số nguyên tố nhỏ
Để lập bảng số nguyên tố đến 30, bắt đầu với các số lớn hơn 1. Gạch các bội lớn hơn chính nó của 2, 3 và 5; những số còn lại không vượt quá 30 là số nguyên tố.
Ví dụ 2: Xét các số đến 30
- Gạch các số chẵn lớn hơn 2.
- Gạch các bội của 3 lớn hơn 3 và các bội của 5 lớn hơn 5.
- Các số còn lại là 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29.
Ví dụ, 21 bị gạch vì 21 = 3 × 7; 25 bị gạch vì 25 = 5 × 5. Cả hai đều có hơn hai ước dương.
Thử làm có gợi ý: 27 là số nguyên tố hay hợp số?
27 = 3 × 9 nên có các ước dương 1, 3, 9, 27; đây là hợp số.
3. Tự luyện và xem giải thích
Chọn một đáp án ở mỗi câu rồi nhấn “Kiểm tra”. Kết quả hiện bằng chữ; em có thể đổi đáp án và kiểm tra lại.
4. Ghi nhớ
- Số nguyên tố lớn hơn 1 và có đúng hai ước dương.
- Hợp số lớn hơn 1 và có nhiều hơn hai ước dương.
- Số 1 không phải số nguyên tố cũng không phải hợp số; 2 là số nguyên tố chẵn duy nhất.
- Các số nguyên tố không vượt quá 30: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29.
Tự kiểm tra cuối bài: Giải thích vì sao 1 không phải số nguyên tố, còn 11 là số nguyên tố.
Đối chiếu đáp án
1 chỉ có một ước dương nên không thỏa định nghĩa. 11 có đúng hai ước dương là 1 và 11 nên là số nguyên tố.