Khởi động và mục tiêu.

Chào các em, lại là thầy đây!

Hai nơi đựng đồ gợi ý cách phân nhóm: giỏ trái cây và hộp dụng cụ. Em hãy nghĩ về đặc điểm dùng để xếp đồ.

Mục tiêu bài học.

  • Nhận biết một tập hợp và các phần tử của tập hợp.
  • Dùng đúng ký hiệu thuộc và không thuộc.
  • Mô tả tập hợp bằng liệt kê hoặc tính chất đặc trưng.
  • Đếm các phần tử khác nhau trong một tập hợp hữu hạn.

Ôn nhanh: Số 2 là số chẵn hay số lẻ? Vì sao?

Tự kiểm tra câu trả lời

Số 2 là số chẵn vì 2 chia cho 2 có số dư bằng 0.

Kiến thức cần có.

  • Đọc, so sánh các số tự nhiên đã học ở tiểu học.
  • Nhận biết số chẵn, số lẻ và các tháng trong năm dương lịch.

Khởi động nhanh 30 giây.

Trong các đồ vật sau, vật nào không thuộc giỏ đựng trái cây?

Khái niệm cốt lõi.

Khi gom các đồ vật theo một đặc điểm, ta có thể xem nhóm đó là một tập hợp. Mỗi đồ vật được xét là một phần tử của tập hợp.

A gồm 0, 1, 2, 3, 4. Số 2 ở trong miền A, còn số 5 ở ngoài: 2 thuộc A, 5 không thuộc A.

Ví dụ, $A = \{0; 1; 2; 3; 4\}$ là tập hợp gồm năm số tự nhiên. Số 2 là một phần tử của A; số 5 không là phần tử của A.

\[2 \in A, \qquad 5 \notin A\]
Trục số minh họa các số tự nhiên bắt đầu từ 0. Khi chuyển từ N sang N*, ta bỏ số 0.
Cách liệt kê và tính chất đặc trưng xác định cùng các số 0, 1, 2, 3, 4; đổi thứ tự liệt kê không đổi tập hợp.

Phương pháp và lỗi thường gặp.

Viết bằng hai cách.

Viết tập hợp B gồm các số tự nhiên nhỏ hơn 5.

  1. Liệt kê đủ các số 0, 1, 2, 3, 4.
  2. Nêu điều kiện: x là số tự nhiên và x nhỏ hơn 5.
  3. Kiểm tra hai cách đều cho đúng năm phần tử, có số 0 và không có số 5.

Kết quả: $B = \{0; 1; 2; 3; 4\} = \{x \in \mathbb{N} \mid x < 5\}$.

Liệt kê 0, 1, 2, 3, 4 tương đương với nêu điều kiện x là số tự nhiên và x nhỏ hơn 5.

Phân biệt đúng và sai.

Viết tập hợp các chữ cái khác nhau trong dãy N H A T R A N G.

  1. Những chữ cái xuất hiện là N, H, A, T, R, G.
  2. Chữ N và chữ A lặp lại trong dãy, nhưng mỗi phần tử chỉ liệt kê một lần.
  3. Dùng ngoặc nhọn, không dùng ngoặc tròn hoặc ngoặc vuông.

Kết quả: $\{N; H; A; T; R; G\}$.

Dãy N H A T R A N G có chữ N và A lặp; tập hợp các chữ khác nhau chỉ giữ N, H, A, T, R, G một lần.

Phòng Lab trực quan.

Sơ đồ Ven tương tác.

Chọn Tất cả, Số chẵn hoặc Số lẻ để quan sát các phần tử. Bấm Đặt lại để trở về tập hợp ban đầu.

Bốn trạm luyện tập.

Nhận biết

Trạm 1. Nhận biết phần tử thuộc tập hợp.

Cho $M = \{x \in \mathbb{N} \mid 10 \le x < 15\}$. Chọn tất cả các số thuộc M trong các số 10, 15, 12 và 0.

💡 Xem gợi ý tư duy Thầy An

Liệt kê những số tự nhiên từ 10 đến 14 rồi xét từng số.

🔍 Mở bài giải chi tiết

$M = \{10; 11; 12; 13; 14\}$.

$10 \in M$, $15 \notin M$, $12 \in M$, $0 \notin M$.

Kiểm tra: 15 bị loại vì điều kiện x nhỏ hơn 15.

M gồm năm số từ 10 đến 14, không có 15.
Thông hiểu

Trạm 2. Viết tập hợp bằng hai cách.

Viết tập hợp B gồm các số tự nhiên chẵn nhỏ hơn 10 bằng cách liệt kê và cách nêu tính chất đặc trưng. Chọn cách liệt kê đúng trước, rồi tự viết cách nêu tính chất đặc trưng để đối chiếu lời giải.

💡 Xem gợi ý tư duy Thầy An

Số 0 là số chẵn. Điều kiện nhỏ hơn 10 loại số 10.

🔍 Mở bài giải chi tiết

$B = \{0; 2; 4; 6; 8\}$.

$B = \{x \in \mathbb{N} \mid x \text{ là số chẵn},\ x < 10\}$.

Hai cách đều mô tả đúng năm phần tử.

B gồm 0, 2, 4, 6, 8. Có số 0 và không có số 10.
Vận dụng

Trạm 3. Các tháng có 30 ngày.

Trong năm dương lịch, hãy viết tập hợp các tháng có đúng 30 ngày.

💡 Xem gợi ý tư duy Thầy An

Xét số ngày của từng tháng; tháng 2 không có 30 ngày.

🔍 Mở bài giải chi tiết

$D = \{4; 6; 9; 11\}$.

Đây là các tháng tư, sáu, chín và mười một. Kiểm tra đủ bốn tháng, không lấy các tháng có 31 ngày.

Các số 4, 6, 9, 11 gọi tên bốn tháng có đúng 30 ngày.
Vận dụng cao

Trạm 4. Đếm dãy cách đều.

Cho $C = \{12; 14; 16; \ldots; 2024\}$. Tập hợp C có bao nhiêu phần tử?

💡 Xem gợi ý tư duy Thầy An

Mỗi lần tăng 2. Đếm số bước từ 12 đến 2024 rồi cộng phần tử đầu.

Dãy bắt đầu ở 12, mỗi bước tăng 2 và kết thúc ở 2024. Số điểm bằng số bước cộng một; em tự tính kết quả.
🔍 Mở bài giải chi tiết

Có $(2024 - 12) : 2 = 1006$ bước tăng.

Số phần tử là $1006 + 1 = 1007$.

Kiểm tra: $12 + 2 \times 1006 = 2024$, đúng phần tử cuối.

Bài tập tự luyện.

Bộ luyện tập chủ đề: 6 câu lựa chọn, 3 câu đúng/sai và 3 câu trả lời ngắn. Thi thử trong 15 phút.

Em có thể đọc câu hỏi và hình dưới đây. Bật JavaScript để chọn đáp án và nhận phản hồi tương tác.

Phần I. Chọn một đáp án.

Câu 1. Cho tập hợp $A = \{ 2; 3; 5; 7 \}$. Khẳng định nào sau đây là đúng?

  • $2 \notin A$
  • $5 \in A$
  • $7 \notin A$
  • $4 \in A$

Câu 2. Tập hợp các chữ cái khác nhau trong dãy không dấu T O A N H O C là:

  • $\{ T; O; A; N; H; O; C \}$
  • $\{ T; O; A; N; H; C \}$
  • $\{ T; A; N; H; C \}$
  • $\{ T; O; A; N \}$

Câu 3. Cho tập hợp $B = \{ x \in \mathbb{N} \mid x \le 4 \}$. Tập hợp $B$ có bao nhiêu phần tử?

  • 4 phần tử
  • 5 phần tử
  • 3 phần tử
  • Vô số phần tử

Câu 4. Cách viết nào sau đây diễn đạt đúng: "Tập hợp M các số tự nhiên lẻ nhỏ hơn 7"?

  • $M = \{ 1; 3; 5 \}$
  • $M = \{ 1; 3; 5; 7 \}$
  • $M = \{ 0; 1; 3; 5 \}$
  • $M = (1; 3; 5)$

Câu 5. Cho tập hợp $P = \{ x \in \mathbb{N}^* \mid x \le 3 \}$. Kết luận nào sau đây là sai?

  • $P = \{ 1; 2; 3 \}$
  • $0 \notin P$
  • $P$ có 3 phần tử
  • $0 \in P$

Câu 6. Trong các cách viết sau, cách nào thể hiện đúng Cách 2 (tính chất đặc trưng) cho tập hợp $Q = \{ 2; 4; 6; 8; 10 \}$?

  • $Q = \{ x \in \mathbb{N} \mid$ x chẵn, $0 < x \le 10 \}$
  • $Q = \{ x \in \mathbb{N} \mid$ x chẵn, $x < 10 \}$
  • $Q = \{ x \in \mathbb{N}^* \mid$ x lẻ, $x \le 10 \}$
  • $Q = \{ x \in \mathbb{N} \mid x > 0, x \le 10 \}$

Phần II. Đúng hoặc sai.

Câu 1. Cho tập hợp $X = \{2; 3; 5; 7\}$. Xét tính đúng/sai của các mệnh đề sau:

  • Số 0 là một phần tử của tập hợp $X$.
  • Ký hiệu $2 \in X$ là đúng.
  • Số 9 là phần tử thuộc tập hợp $X$.
  • Tập hợp $X$ có đúng 4 phần tử.

Câu 2. Cho tập hợp $Y = \{ x \in \mathbb{N}^* \mid x < 6 \}$. Xét tính Đúng / Sai của các khẳng định sau:

  • Tập hợp $Y$ được viết dưới dạng liệt kê là $\{ 1; 2; 3; 4; 5 \}$.
  • Số 0 thuộc tập hợp $Y$.
  • Tập hợp $Y$ có tất cả 6 phần tử.
  • Khẳng định $6 \notin Y$ là đúng.

Câu 3. Gọi $Z$ là tập hợp các chữ cái khác nhau trong từ "MATHEMATICS". Xét tính Đúng / Sai:

  • Chữ M là phần tử của tập hợp $Z$.
  • Tập hợp $Z$ có đúng 11 phần tử (vì từ có 11 chữ cái).
  • Chữ S thuộc tập hợp $Z$.
  • Chữ A xuất hiện 2 lần nên viết 2 lần vào tập hợp $Z$.

Phần III. Trả lời ngắn.

Câu 1. Tập hợp các số tự nhiên chia hết cho 5 và nhỏ hơn 35 có bao nhiêu phần tử?

Câu 2. Cho tập hợp $A = \{ 15; 17; 19; \dots ; 105 \}$. Hỏi tập hợp $A$ có bao nhiêu phần tử?

Câu 3. Cho tập hợp $E = \{2; 3; 5; 7; 11; 13; 17; 19; 23; 29\}$. Tập hợp E có bao nhiêu phần tử?

Ghi nhớ và tự kiểm tra.

Ba nhánh ghi nhớ: phần tử chỉ viết một lần; ký hiệu thuộc/không thuộc; hai cách mô tả tập hợp.
  • Mỗi phần tử trong cách liệt kê được viết đúng một lần.
  • Dùng ngoặc nhọn và ký hiệu thuộc/không thuộc đúng ý nghĩa.
  • Có thể viết tập hợp bằng liệt kê hoặc nêu tính chất đặc trưng.
  • Kiểm tra số 0 và các cận khi mô tả tập hợp số tự nhiên.

Tự kiểm tra.

Cho $F = \{0; 2; 4\}$. 0 thuộc F không? Tập hợp F có bao nhiêu phần tử?

Mở đáp án tự kiểm tra

$0 \in F$. Tập hợp F có ba phần tử khác nhau.

Tài liệu và hỗ trợ.

📚 Tài liệu tham khảo.

📥 Tải tài liệu tham khảo miễn phí

Thầy An đang cập nhật tài liệu. Link sẽ được bổ sung tại đây.

8. Mời thầy một ly nước.

Nếu bài học giúp các em hiểu thêm một điều hay hoặc gỡ được một bài toán khó, các em có thể mời thầy An một ly nước qua mã QR bên dưới. Sự đồng hành nhỏ ấy góp phần duy trì website và tiếp thêm động lực để thầy làm nhiều bài học bổ ích hơn.

Đây hoàn toàn là sự ủng hộ tự nguyện, không có mức tiền tối thiểu. Một lời góp ý, một lượt chia sẻ bài học hoặc sự tiến bộ của các em cũng là món quà thầy rất trân trọng. Cảm ơn các em đã học cùng thầy!

Mở mã QR nếu em muốn đồng hành cùng thầy
Mã QR VietinBank của THAI TRUONG AN, tài khoản 104870023928
VietinBank · THAI TRUONG AN
Tài khoản:

Câu hỏi thường gặp.

Một phần tử xuất hiện nhiều lần có được viết nhiều lần không?

Không. Khi liệt kê một tập hợp, mỗi phần tử chỉ viết một lần.

Thứ tự liệt kê có quan trọng không?

Không. Các cách liệt kê có cùng các phần tử biểu diễn cùng một tập hợp.

Số 0 có phải số tự nhiên không?

Có. Tập hợp số tự nhiên gồm 0, 1, 2, 3 và tiếp tục. Các số tự nhiên khác 0 được ký hiệu N*.

Hai cách mô tả tập hợp có thể cho cùng một tập hợp không?

Có, nếu cách liệt kê và tính chất đặc trưng xác định đúng cùng các phần tử.