Bài 18: Làm quen với số nguyên âm
Mô tả nhiệt độ dưới 0 và vị trí dưới mực chuẩn bằng số nguyên âm.
🎯 Mục tiêu bài học
Sau bài học, em có thể:
- Nhận biết số nguyên âm qua tình huống thấp hơn một mốc quy ước.
- Đọc và viết số nguyên âm bằng dấu trừ đặt trước số tự nhiên dương.
- Biểu diễn số nguyên âm ở bên trái 0 trên trục số.
Ôn nhanh: Nhiệt độ thấp hơn 0°C bốn độ thường được ghi bằng số nào?
Tự kiểm tra câu trả lời
Đó là −4°C; dấu trừ cho biết nhiệt độ thấp hơn mốc 0°C bốn độ.
1. Số nguyên âm trong đời sống
Khi một đại lượng nằm dưới mốc 0 đã chọn, ta có thể dùng số nguyên âm để biểu diễn. Số nguyên âm được viết với dấu trừ đứng trước một số tự nhiên dương, chẳng hạn −1, −4, −12.
Ví dụ 1: Nhiệt độ dưới 0°C
- Nhiệt kế chỉ thấp hơn 0°C ba độ.
- Ta ghi nhiệt độ là −3°C.
- −3°C nghĩa là thấp hơn mốc 0°C ba độ.
Các tình huống khác gồm tầng hầm dưới tầng trệt hoặc độ sâu dưới mực nước biển, khi mốc tham chiếu được quy ước là 0.
2. Biểu diễn số âm trên trục số
Trên trục số, 0 là mốc. Số dương ở bên phải 0; số nguyên âm ở bên trái 0. Khoảng cách giữa hai vạch liên tiếp bằng một đơn vị.
Ví dụ 2: Đặt −4 trên trục số
- Bắt đầu từ 0.
- Di chuyển sang trái bốn đơn vị: −1, −2, −3, −4.
- Vạch thứ tư bên trái 0 biểu diễn −4.
Đừng nhầm: Số 0 không phải số âm cũng không phải số dương. Dấu trừ cho biết vị trí âm so với mốc 0.
Thử làm có gợi ý: Tầng hầm B2 thấp hơn tầng trệt hai tầng; tầng trệt là 0. Có thể viết B2 bằng số nào?
Có thể biểu diễn là −2 vì tầng B2 thấp hơn mốc 0 hai tầng.
3. Tự luyện và xem giải thích
Chọn một đáp án ở mỗi câu rồi nhấn “Kiểm tra”. Kết quả hiện bằng chữ; em có thể đổi đáp án và kiểm tra lại.
4. Ghi nhớ
- Số nguyên âm biểu diễn đại lượng thấp hơn mốc 0 đã chọn.
- Viết dấu trừ trước số tự nhiên dương: −1, −2, −3, …
- Trên trục số, số âm nằm bên trái 0; số 0 không là số âm hay số dương.
Tự kiểm tra cuối bài: Một thợ lặn ở độ sâu 6 m dưới mặt nước (mốc 0). Hãy viết số biểu diễn vị trí này và nêu hướng trên trục số.
Đối chiếu đáp án
Vị trí được biểu diễn bằng −6 m, nằm bên trái 0 sáu đơn vị trên trục số.